Монголын Авто Форум

Code: Select all

“Монголын төмөрлөг, ма­шин үйлдвэрлэлийн үндэсний холбоо”-ны удирдах зөвлөлийн хурал өчигдөр Төрийн ордонд боллоо. Холбооны ерөнхий­лөгчөөр УИХ-ын дэд дарга Г.Батхүү ажилладаг бөгөөд удирдах зөвлөлийн анхны ху­ралдааныг биечлэн удирдсан юм. Машин үйлдвэрлэлд бүх салбарын хөдөлмөрийн багаж хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж, батлан хамгаалах зориулалт бүхий бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэ­лийг хамаардаг гэж болно. Автомашин, хөдөө аж ахуйн машины үйлдвэр, химийн ма­шин үйлдвэрлэл, уул уурхайн тоног төхөөрөмжийн болон эрчим хүчний тоног төхөө­рөмж, металлурги мөн ахуйн хэрэглээний машин тоног тө­хөө­рөмжийн, суурь машины үйлдвэрлэл гэсэн чиглэ­лүүдээр манай улсад хөгжиж иржээ. Машин үйлд­вэрлэлийн хөгж­лийн түвшинг эх орныг батлан хамгаалах чадвар болон аж үйлдвэрийн бусад салбарын бүтээгдэхүү­ний үйлдвэрлэ­лийн чанар, бүтээмжээр тодор­хойлдог ч гэж ярьдаг. Энэхүү үйлдвэрлэ­лийн онцлог гэвэл гаргаж буй бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ огцом өсөх боломжтой байдагт оршдог аж. Тэрчлэн машины үйлдвэрлэл нь мате­риаллаг үйлдвэрлэлийг эрчим­жүүлж, түүний үр ашгийг дээш­лүүлэх техникийн үндэс суурь болдог билээ. Анх 1997 онд Монголын металлургичдын холбоо бай­гуулагдсан байна. Засгийн газраас 2009 оныг үйлдвэржил­тийн жил болгон зарласантай холбогдуулан “Монголын ме­тал­лургичдын холбоо” үйл ажиллагааныхаа хүрээг өргөт­гөх, салбарын хөгжлийн бодло­го боловсруулах, төр засгийн холбогдох байгууллагуудтай хамтран ажиллах зорилгоор машин үйлдвэрлэлийн сал­бартай нэгдэх шийдвэр гаргаж байжээ. Хурлын үеэр Г.Батхүү ги­шүүн Монгол Улсад уул уурхай, барилга, эрчим хүч, хөдөө аж ахуйн болон бусад салбар эрчимтэй хөгжиж, тэдгээрт ашиглагдаж буй техник, тоног төхөөрөмжийг шинээр хийх, сэргээн засварлах, импортоор авч буй сэлбэг хэрэгслийн хэрэгцээг хангах зорилгод хувь нэмрээ оруулах нь тус холбоо­ны зорилго гэд­гийг тодруулав. Мөн металлур­ги, машин үйлд­вэрлэл, металл боловсруулах салбарын үйл ажиллагааг сал­гаж ойлгох нь учир дутагдалтай тул нэгдсэн бодлого зохицуу­лалтаар үйл ажиллагааг хангах нь зүйтэй хэмээн үзэж тус холбоог зо­хион байгуулсан тухайгаа тэрбээр онцолсон юм. Энэ өдрийн гол сэдэв нь салбарын үйлдвэрлэлийн бү­тээг­дэхүү­ний чанарыг олон улсын түвшинд хүргэх, стан­дартчиллын нэгдсэн бодлого хэрэгжүүлэх зэргийг хурал­даанд оролцогчид харилцан ярилцсан. Монголд өнөөдөр жижиг, дунд үйлдвэрлэл гэж хэлж болохоор металлтай холбоотой үйлдвэрлэл, үйлчилгээ явуулж байгаа байгууллагууд олон байдаг аж. Тэдгээрийн хоорон­дын уялдаа холбоог сайжруу­лах, нэгдсэн чиглэлд хандуу­лах, үйлдвэрлэлийн чадварыг сайжруулах, бүтээгдэхүүний чанарыг дээшлүүлэх, түүнчлэн мэргэжлийн түвшинд сургалт явуулах, зөвлөгөө өгөх нь чухал байгааг мэргэжилтнүүд дуу нэгтэй хэлсэн. Тиймээс хам­гийн гол нь Монгол орны метал­лурги /төмөрлөг/, машин үйлд­вэрлэлийн салбарыг нэгдсэн бодлогоор зохицуулах, мэргэ­жилтэй боловсон хүчний нөөц бэлтгэх шаардлагатайг хурал­даанд оролцсон хүн бүр ярьж байв. Дашрамд дуулгахад, 2008 оны гаалийн мэдүүлгээр уул уурхайн тоног төхөөрөмжийн сэлбэг хэрэгслийг худалдан авахад зориулан 400 сая гаруй ам.доллар зарцуулсан байдаг аж. О.СЭЛЭНГЭ "Нийгмийн толь" сонин-оос Монгол зэс хайлуулах үйлдвэртэй болно Баасан, 2010 Дөрөвдүгээр сар 30 09:50 удирдагч
Чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар зэс хайлуулах, боловсруулах үйлдвэр байгуулах тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг гишүүдийн 77.4 хувийн саналаар баталлаа. Дээрх тогтоолын төслийг УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хорооны хуралдаанаар хэлэлцэж байх үед гишүүд анхны хэлэлцүүлгээр батлах санал гаргасан билээ. Энэ талаар төсөл санаачлагчдын нэг УИХ-ын гишүүн Д.Дамба-Очироос зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Манай улс удахгүй зэс хайлуулах үйлдвэртэй бо­лох нь. Ажлын хэсэг бай­гуулагдаад ажилдаа орчих­лоо гэж ойлгож болох уу?
-Монгол Улсын эдийн за­сагт онцгой ач холбог­дол­той бичиг баримт боловс­руулагдан гарч байна. Бид цаашид түүхий эдийн орон байх уу, гурван бүсийг хамар­сан эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг улс байх уу гэдэг бодлогыг өнөөдөр батал­­­лаа. Ирэх оны дөрөв­дүгээр сарын орчим зэс хайлуулах үйлдвэр барьж дуу­сах хугацаатай үүргийг холбогдох албаныханд өгсөн байгаа. Засгийн газраас хайлуулах үйлдвэр барих аж­­лын хэсэг байгуулаад ажилдаа орлоо. Зэс хайлуулах үйлдвэр барих талаар сүүлийн 15 жил яригдаж байгаа асуудал шүү дээ.
-Бэлэн бүтээгдэхүүн гар­гаснаар Эрдэнэт үйлдвэ­рийн ашгаас хэд дахин их ашиг олно гээд байгаа. Үнэхээр энэ нь баталгаатай гэж үү?
-Тооцооны хувьд Монгол Улс цаашдаа баяжмал гаргаж байгаа бол 550 мянган тонны 23-хан хувь нь л зэс байдаг. Үлдсэн нь шороо. Тэгэхээр цаашдаа манай улс цэвэр зэсээ хайлуулж, мөнгө, ***­тыг нь ялгаж авдаг, эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг болох юм. Бэлэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэснээр Эрдэнэтийн цэ­вэр ашгаас тав дахин орлого орно гэсэн үг. Монгол Улсын татварт ч гэсэн нөлөөтэй болж эхэлнэ. Мөн 2-3 мянган хүний ажлын байр ч бий болно.
-Үйлдвэр байгуулахад хэ­­дий хэмжээний хөрөнгө хэрэгтэй болох вэ?
-Хүчин чадлаасаа хамаарч янз бүр л байна байх. Миний бодлоор 130 мянган тонн зэс хайлуулах хүчин чадлаар нь барих юм бол 400-500 сая ам.долларын асуудал яриг­дана. 2011 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс гэнэтийн аш­гийн 68 хувийн татвараас чө­лөөлөгдөж байгаа. 68 ху­вийн татвар бий болгосноор Сангийн сайдын мэдэгдсэнээр зэс хайлуулах гурван үйлдвэр байгуулах мөнгийг идэж уугаад дуусгачихлаа гэсэн.
-Сайдын хэлсэн үг хэр ортой юм бол?
-Яах аргагүй үнэн. 68 ху­вийн татварыг тэглэсэн учраас үйлдвэрт нэлээд их хэмжээний мөнгө үлдэж байгаа. Энэ мөнгөөр хайлуу­лах үйлдвэр байгуулах боломж­той. Зэсийн хайлуулах үйлдвэрийг хувьцаа гаргаж болох шүү дээ. Гэхдээ энэ асуудал нь нээлттэй. Уг нь зэс хайлуулах үйлдвэр нь Монголд үлднэ. Цаашдаа эцсийн бү­тээгдэхүүн боловсруулаад явах боломж нь гарч ирж байгаа юм. Төмрийн хүдрийг өнөөдөр хүдрээр нь ачиж байгаа. Тэгвэл энэ нь бэлэн бүтээгдэхүүн боловсруулаад гаргах боломжтой болох юм.
-Байршлын хувьд, хаана байгуулах нь зүйтэй гэж бодож байгаа вэ?
-Байршлын хувьд ТЭЗҮ-ийн тооцоог сайн хийх хэрэг­тэй. Дэд бүтэц нь хаана байна. Хаана байвал хамгийн бага зардлаар энэ зэсийг хайлуулах боломжтой байна вэ гэдгийг тодруулах шаардлагатай. Эрдэ­нэт үйлдвэрийн дэргэд барих нь гэж би ойлгож байгаа. Гэхдээ үүнийг зургаан сарын дараа Засгийн газар шийдвэрлэх биз. Өөрөөр хэл­бэл, аравдугаар сарын 1-н гэхэд оруулж ирэх хугацаатай үүрэг өгсөн. Тэр ч бүү хэл, хугацаандаа оруулж ирэхгүй бол сайдтай нь хариуцлага ярих гэж байгаа. Ийм учраас ирэх оны эхний хагаст экскаватор шанага тавьж барилгын ажил эхлэх нь гэж ойлгож болно.
-Яагаад Эрдэнэтийг тү­шиг­лэнэ гэж. Оросын тал зөвшөөрнө гэж үү?
-Эрдэнэт үйлдвэр зээл авах боломжтой болно. Нэг тонн зэс 8000 хүрч байна. Эрдэнэт үйлдвэрийн цэвэр зэсийн өөрийн өртөг 2800-2900 орчим байдаг. Мөн 51 хувийг төр эзэмшиж байгаа учраас Засгийн газрын баталгаа гаргах гэх мэт улсын төсөвт ачаалалгүйгээр шийдвэрлэх боломж байгаа.
Оросын тал энэ бүтээн байгуулалтыг зөвшөөрнө гэж ойлгож байгаа. Оросын та­лын оролцоог үүнд оруулах ёстой. Хэрэв Оросын тал зөвшөөрөхгүй байх юм бол Монгол Улс дангаараа тэр үйлдвэрийг бариад явах бүрэн боломжтой.
-Бэлэн бүтээгдэхүүнээ дэл­хийн зах зээлд гаргах боломж нь хэр байх юм бол?
-Солонгос, Япон гээд бүхий л газар руу гаргах боломжтой. Хятад гэдэг асар том зах зээлийг бөөрөнд нь байна. Өөрөөр хэлбэл 550 мянган тонн баяжмалыг зөөж байсан бол одоо 130 мянган тонн хатуулаг цэвэр зэсийг зөөнө. Хамаагүй бага, чанартай юм зөөх гэж байгаа биз.
Хятад эсвэл Орос руу гаргаж зарах боломжтой. Хүх­рийн хүчил гэдэг нь өөрөө бүтээгдэхүүн шүү дээ.Боловс­руулах боломжтой. Энэ бол байгаль орчинд их хохиролтой эд биш шүү дээ.
-Технологийн хувьд асуу­дал нэлээд ширүүхэн хөндөгдөж байх шиг байсан?
-Монголд анх удаа туршилтын технологи оруулж ирэх асуудал яригдаж байна. Энэ нь дэлхийн улс орны 70-80 хувь нь ашигладаг технологийг Монголд оруулж ирээгүй, судалгаа ч хийгдээгүй нь удаашрах гол шалтгаан болж байгаа болов уу.
-Жижиг дунд үйлвэр­лэлийг дэмжих нэрийн дор тоног төхөөрөмжөө гаднаас оруулж ирдэг. Ихэнх нь Хятадаас оруулж ирж байгаа. Тэдгээрийг дотооддоо үйлдвэрлэх бү­рэн боломж байна гэж Г.Батхүү гишүүн хэлж бай­сан?
-Энэ зөв зүйтэй асуудал. Дараа нь ЖДҮ-ийг дэмжих чиглэлээр уялдуулан нэмж тусгаж болно. Эрдэнэт үйлдвэр л гэхэд 3000 тонн зэс үйлдвэрлэж, Монголын бүх зэс утасны хэрэглээг ханган, ашигтай ажиллаж байгаа шүү дээ.
-Үйлдвэр байгуулахад Засгийн газар нь хууль санаачлаад хязгаарлагдмал нээлттэй тендер зарлаж болохгүй юм уу?
-Тендер зарлах эсэх нь нээлттэй. Хууль санаачилсан гишүүдийн гол зорилго энэ ажлыг эхлүүлэх.
Л.НИНЖСЭМЖИД
"Нийгмийн толь" сониноос